Glokom Nedir?

Glokom, algılanan görüntüyü beyine ileten görme (optik) sinirinin hasarlanması sonucu geri dönüşümsüz körlüğe neden olan bir hastalıktır.  Bu hasarlanma çoğunlukla gözün ön kısmında fazla sıvı birikiminin yol açtığı göz içi basıncının yüksekliği ve bu basıncın optik sinire basısı ile gelişmektedir. Ancak optik disk başı kanlanmasının yetersiz olduğu bazı gözlerde, normal göz içi basınçlarında da glokom gelişebilmektedir. Bu nedenle göz içi basınç yüksekliği en önemli risk faktörü kabul edilse de, glokomun gelişiminde damarsal faktörler gibi daha birçok etken rol oynamaktadır. Glokom, 60 yaşın üzerindeki insanlar için katarakttan sonra 2. en sık saptanan körlük nedenidir. Glokomda gelişen körlük geri dönüşümsüzdür ancak erken tedavi ile sıklıkla önlenebilmektedir.

 

Glokomun Ana Nedeni Nedir?

​

Gözümüz sürekli aköz hümör adı verilen bir sıvı üretir. Aköz hümör bir yandan üretilirken, diğer yandan “drenaj açısı” olarak adlandıran bölgede yer alan dışa akım kanalları aracılığı ile gözden dışarı akıtılmaktadır. Dışa akım kanallarında bir direnç veya tıkanıklık gelişirse, göz sıvısının yapımı ve gözü terk ediş hızı arasındaki denge bozulur, aköz hümör göz içinde birikir ve göz içi basıncı yükselir.  Yüksek basınç, uyguladığı mekanik etki ile gözün ağ tabaka (retina) hücrelerine zarar verir ve bu hücrelerin uzantılarının oluşturduğu optik sinirde hasara yol açar. Bu hasarın etkileri görme sinirinin göz içi bölümünde yer alan sinir başında çukurlaşmada artışı olarak görülür (Resim 1).

​Optik sinir, bir milyondan fazla ince sinir lifinden oluşur. Bu sinir lifleri tellerden oluşan bir elektrik kablosu gibidir. Sinir lifleri öldükçe görüşünüzde kör noktalar oluşacaktır. Ancak sinir liflerinin çoğu ölene kadar bu kör noktaları fark etmeyebiliriz. Tüm lifleri kaybettiğinizde ise körlük meydana gelecektir.

 

Normal Göz İçi Basıncı Kaçtır?

 

Normal göz içi basıncı her insan için farklıdır. Görme sinirinde hasar oluşturmayan göz tansiyonu, normal göz basınç olarak kabul edilir. Nüfusun çoğunda göz içi basınç değerleri 9-22 mmHg arasındadır (Resim 2).

 

​

Glokom Nasıl Gelişir?

​

Glokomun iki ana alt tipi vardır. Bunlardan ilki açık açılı glokom iken diğeri ise kapalı açılı glokomdur. 

​

1. Primer Açık Açılı Glokom

​

Primer açık açılı glokom, en yaygın görülen glokom tipidir. Gözün sıvıyı gerektiği gibi tahliye edemediği durumlarda kademeli olarak gelişir. Sonuç olarak, göz içi basıncı yükselir ve optik sinire zarar vermeye başlar. Bu tip glokom ağrısızdır ve ilk başta görme değişikliğine neden olmaz. Sinsi doğasından dolayı optik sinirlerinde erken hasar belirtilerini saptamak için düzenli göz muayeneleri önemlidir.

 

Açık Açılı Glokom Semptomları

​

Erken dönemde açık açılı glokomda herhangi bir semptom görülmez. Hastalık ilerledikçe görme alanında kenarlardan ortalara doğru ilerleyen kör noktalar ve kayıplar izlenebilir (Resim 3). Birçok kişi hastalığın son dönemine kadar bir farklılık hissedemez, bu nedenle glokom görmenin sessiz bir hırsızı olarak nitelendirilir.

 

Normal Basınçlı Glokom

​

Normal basınçlı glokom, göz içi basıncı normal olan kişilerde görme siniri liflerinde hasar olarak nitelendirilir. Açık açılı glokomun bir alt tipidir ve aynı primer açık açılı glokom gibi hastalığın son evrelerine kadar herhangi bir semptom izlenmez. 

 

2. Kapalı Açılı Glokom

​

Kapalı açılı glokom, gözün renkli kısmı olan irisin drenaj açısına çok yakın olması nedeniyle dışa akım yollarını kapatması ile ortaya çıkan bir glokom tipidir. Bunu lavabo giderine düşen bir kağıt parçası gibi düşünebilirsiniz. Drenaj açısı tamamen tıkandığında göz tansiyonu çok hızlı yükselir. Buna “akut glokom krizi” atağı denir. Bu gerçek bir göz acilidir ve hemen göz doktoruna başvuru gerektirmektedir. Aksi takdirde kalıcı görme kaybına kadar ilerleyebilmektedir (Resim 4).

 

Akut açı kapanması glokom atağının belirtileri şunlardır:

• Ani başlayan bulanık görme

• Şiddetli göz ağrısı

• Baş ağrısı

• Mide bulantısı

• Kusma

• Işıkların etrafında gökkuşağı renginde halkalar veya haleler görmek

 

Akut atak dışında, kapalı açılı glokom birçok kişide yavaş yavaş gelişir. Buna kronik açı kapanması glokomu adı verilmektedir. İlk başta hiçbir belirti yoktur, bu yüzden hasar şiddetli olana veya akut bir atak geçirene kadar fark edilmeyebilir.

​

Kapalı Açılı Glokom Semptomları

​

Kapalı açılı glokom, akut açı kapanması ataklar dışında fark edilmez. Atak durumlarında ise görme bulanıklığı, baş ağrısı, ciddi göz ağrısı, kızarıklık, bulantı ve kusmalar görülebilir. 

​

​

Glokom İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

​

- 40 yaş üzeri olmak

- Ailede glokom öyküsü 

- Siyahi veya asya ırkları

- Yüksek göz içi basıncına sahip olmak

- Göz travması öyküsü

- Uzun süreleri kortizon kullanımı

- Diyabeti migren, kan dolaşımını bozan sistemik hastalıklardır.

​

Glokom Tanısı Nasıl Konulur?

​

Glokom tanısı, göz doktorunuzun yapacağı muayene ve testler sonucunda konulabilmektedir. Kendi kendinize glokom tanısı koymanız mümkün değildir. 

​

 

Glokomun Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

​

Glokom için göz damlaları, laser, cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Tedavi kişiye özgü bazı kriterler göz önünde bulundurularak belirlenmektedir. 

​

​